ONCOGENE LÀ GÌ

  -  

Bài được viết vì chưng Thạc sĩ, bác bỏ sĩ Bùi Thị Hồng Khang - chưng sĩ Giải phẫu bệnh dịch - Khoa Xét nghiệm - bệnh viện Đa khoa nước ngoài hoidapthutuchaiquan.vn Central Park.

Bạn đang xem: Oncogene là gì


Quá trình tạo ra ung thư, nói một cách khác là quá trình sinh ung hoặc sự tạo nên khối u, là sự việc hình thành của một bệnh dịch ung thư; theo đó, các tế bào thông thường bị biến đổi thành tế bào ung thư. Quy trình này được đặc trưng bởi những chuyển đổi ở cấp độ tế bào, di truyền, biểu sinh với sự phân loại tế bào bất thường.

Mấu chốt của quá trình sinh ung là những đột trở nên gen không gây chết xẩy ra trên 4 một số loại gen sau:

Tiền-oncogene (proto-oncogene).Gen khắc chế u (tumor suppressor gene).Gen điều hoà sự tự diệt tế bào (apoptosis).Gen sửa chữa AND.

Các hốt nhiên biến gen không khiến chết này xẩy ra là bởi vì tác động của các yếu tố môi trường (virus, hóa học hoá học, bức xạ), do phụ huynh truyền mang lại (thí dụ, gen khiến u nguyên bào võng mạc) hoặc gồm tính từ phát.


1. Tiền-oncogene


Trong điều kiện sinh lý bình thường, sự tăng sinh tế bào được kiểm soát và điều hành rất chặt chẽ, một tế bào muốn vận động tăng sinh thì cần qua quá trình sau:

Có yếu tố tăng trưởng sệt hiệu.Gắn kết yếu hèn tố lớn lên lên thụ thể tương xứng có trên bề mặt tế bào; sự gắn kết này phạt ra biểu lộ tăng sinh mang lại tế bào.Tín hiệu được gửi từ màng tế bào vào trong nhân nhờ hoạt động vui chơi của các protein truyền tín hiệu tất cả trên màng tế bào và trong bào tương.Gen mã hoá mang lại protein điều hoà xào nấu được hoạt hoá, protein điều hoà coppy được tổng hợp, đi vào trong nhân kích đam mê sự tổng phù hợp ADN có tác dụng tế bào phân chia.

Các tiền-oncogene giữ lại vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc tăng sinh tế bào. Bởi vì chúng mã hoá những protein cần thiết cho tất cả các bước trên như những yếu tố tăng trưởng, protein truyền tín hiệu, protein điều hoà sao chép trong nhân.

Chính vày vậy, khi kết cấu của tiền-oncogene bị biến đổi do các đột vươn lên là hoặc lúc sự thể hiện của nó bị rối loạn, tiền-oncogene được hoạt hoá thành oncogene-tế bào (c-onc), có khả năng kích đam mê tế bào đưa dạng tăng sinh một cách trên mức cho phép và từ bỏ động, thoát ra khỏi mọi chính sách kiểm soát bình thường trong cơ thể.

Bảng tiếp sau đây giới thiệu 1 số trong rộng 100 tiền-oncogene đã được biết cho đến thời điểm bây giờ và những loại u rất có thể xuất hiện khi những tiền-oncogene này được hoạt biến thành oncogene-tế bào:


Tiền-oncogene NST Protein được mã hoá nhiều loại u
sisint2erb B-1 erb B-2 kitret 22q YT tăng trưởng PDGF U thần khiếp đệm, sarcôm
11q YT lớn mạnh FGF Carcinôm vú
7q Thụ thể EGF Carcinôm tế bào gai
17q Thụ thể EGF týp 2 Carcinôm đường vú
4q Thụ thể SCF Sarcôm mô đệm đường tiêu hoá
10q Thụ thể GDNF Carcinôm tuyến giáp, hội triệu chứng tân sinh đa con đường nội ngày tiết tuýp 2
fesh-ras k-ras n-ras src 15q Tyrosine kinase bào tương Sarcôm
11p GTPase màng Ung thư tuyến tụy, đại tràng, phổi
12p GTPase màng Ung thư tuyến gần kề
1p GTPase màng Carcinôm, melanoma
20p Tyrosine kinase bám màng Ung thư đại tràng, phổi, vú
mycn-myc l-myc fos 8q Protein điều hoà xào nấu Carcinôm
2p Protein điều hoà xào luộc U nguyên bào thần khiếp
1p Protein điều hoà sao chép Carcinôm phổi
14q Protein điều hoà xào nấu Sarcôm xương

Chú thích: PDGF, nguyên tố tăng trưởng xuất phát từ tiểu mong (platelet derived growth factor); FGF, yếu hèn tố tăng trưởng nguyên bào tua (fibroblast growth factor); EGF, yếu tố lớn mạnh biểu so bì (epidermal growth factor); SCF, nhân tố tế bào nơi bắt đầu (stem cell factor); GDNF, yếu tố hướng thần kinh bắt đầu từ dòng tế bào thần kinh đệm (glial cell line derived neurotrophic factor).


Các oncogen được coi là những gen ung thư trội (dominant cancer gene) bởi vì chỉ cần 1 trong hai tiền-oncogene alen cùng nhau bị hoạt hoá thành oncogen là đủ để sở hữu tác cồn sinh u.

Khi một trong các hai tiền-oncogen sis (simian sarcoma) bị hoạt hoá thành oncogen c-sis, sản phẩm thông thường của nó là yếu tố lớn mạnh PDGF sẽ được sản xuất quá mức, có khả năng kích say đắm tế bào tăng sinh tạo thành thành u; tỉ dụ như u sao bào, sarcôm xương.

Tiền-oncogene erb B-1 (avian erythroblastosis) mã hoá mang lại protein thụ thể so với yếu tố lớn mạnh biểu so bì EGF (epidermal growth factor). Bị hoạt hoá thành oncogen c-erb-1 sẽ khiến protein thụ thể này được cung ứng quá mức, kết quả là tế bào tăng sinh dạn dĩ dù chỉ tất cả ít yếu đuối tố lớn lên tác động. Ghi nhận có sự hoạt động vui chơi của oncogene này trong 1/2 các trường đúng theo carcinôm đường ở phổi. Tương tự như vậy, khoảng tầm 30% những trường phù hợp carcinôm đường vú di căn bao gồm sự hoạt hoá tiền oncogene erb B-2 thành oncogen c-erb-2 (còn hotline là oncogen Her-2/neu).

Tiền-oncogene ras (rat sarcoma) mã hoá cho 1 protein truyền biểu thị tăng sinh nằm ở mặt trong màng tế bào. Các đột biến chuyển điểm xẩy ra trên tiền-oncogene ras sẽ biến hóa nó thành oncogen c-ras có tác dụng kích say đắm tế bào tăng sinh tạo nên thành u dù không có yếu tố lớn lên tác động. Ghi nhận tất cả sự hoạt động của oncogene này trong tầm 30% những ung thư nghỉ ngơi người.

Tiền-oncogene myc (myelocytomatosis), mã hoá cho 1 protein điều hoà sao chép trong nhân. Các chuyển đoạn nhiễm dung nhan thể, khuếch tán gen hoàn toàn có thể biến tiền-oncogene myc thành oncogene c-myc. Hiệu quả là protein điều hoà trên được cung ứng quá mức, kích mê say tế bào tăng sinh tạo thành các ung thư như lymphoma Burkitt, ung thư phổi các loại tế bào nhỏ.


Quá trình tạo ra ung thư
Sơ đồ vật hoạt hóa những tiền oncogene thành oncogene tế bào, ảnh hưởng tác động sinh u.

2. Gene ức chế u


Các ren ức chế u giữ lại vai trò nhốt sự tăng sinh tế bào; bọn chúng mã hoá cho các yếu tố khắc chế tăng trưởng, các phân tử điều hoà sự kết dính giữa các tế bào, phân tử truyền tín hiệu ức chế và các phân tử điều hoà xào nấu trong nhân. Những đột trở thành gây thiếu hụt hoặc bất hoạt những gen này có thể dẫn tới việc hình thành u vì sự tăng sinh tế bào không còn bị giam cầm nữa. Vì cả 2 gen ức chế u alen với nhau yêu cầu cùng bị thiếu hụt hoặc bất hoạt thì mới có thể có ảnh hưởng sinh u đề xuất chúng có cách gọi khác là các gen ung thư lặn (recessive cancer gene).

Bảng sau đây giới thiệu một số ít trong rộng 30 gene ức chế u đã có được biết cho đến nay:


gene ức chế u NST Protein được mã hoá các loại u
CDH1 16q E-cadherin bên trên màng tế bào, giúp thêm kết những tế bào. Ung thư dạ dày.
DCC 18q Thụ thể netrin 1 bên trên màng tế bào. Ung thư đại - trực tràng, u tế bào mầm sinh dục nam,...
APC 5q Protein bào tương ức chế sự truyền tín hiệu. Ung thư đại - trực tràng.
RB 13q Protein điều hoà sao chép. U nguyên bào võng mạc; ung thư phổi, tuyến đường tiền liệt, sarcoma xương,...
p53 17p Protein điều hoà sao chép. phần đông các nhiều loại ung thư.
WT1 11p Protein điều hoà sao chép. U nguyên bào thận, u phần mềm.

2.1. Ren Rb

Là ren ức chế u trước tiên được phân phát hiện, vị trí nhiễm nhan sắc thể 13. Khi cả 2 gen Rb bị bất hoạt thì đã dẫn đến sự hình thành u nguyên bào võng mạc, một các loại ung thư con trẻ em hiếm gặp. Trong không ít loại ung thư của fan lớn như ung thư phổi, ung thư vú với ung thư ruột già,..., cũng thấy tất cả sự bất hoạt cả 2 gen Rb.

Xem thêm: Phân Biệt Ký Cược Ký Quỹ Là Gì ? Ký Cược Là Gì? Kã½ Cæ°Á»£C Lã  Gã¬

Gen Rb biểu thị trong suốt chu kỳ luân hồi tế bào, mã hoá mang lại protein Rb (pRb). Bình thường, lúc tế bào nghỉ ngơi ở quy trình tiến độ G0 hoặc G1, pRb sinh sống dạng không bị phosphoryl hoá có khả năng ức chế những protein điều hoà sao chép, tạo cho sự tăng sinh của tế bào bị kìm hãm. Trái lại, khi tế bào nhận được bộc lộ tăng sinh, pRb sẽ tiến hành phosphoryl hoá với không còn năng lực ức chế những protein điều hoà sao chép, kết quả là tế bào lấn sân vào phân chia. Như vậy, khi cả 2 gen Rb bị đột nhiên biến bất hoạt, protein điều hoà xào nấu không bị khắc chế sẽ khiến cho tế bào tăng sinh trường đoản cú do, dẫn tới sự hình thành u.

Ở phía trên cần giải thích vì sao u nguyên bào võng mạc - thể di truyền được xem là một ung thư dt trội nhiễm sắc đẹp thể thường, trong lúc đó, ren Rb lại là gen ung thư lặn. Trong thể căn bệnh di truyền này, con trẻ sinh ra đã nhận được được 1 gen Rb bị bất hoạt từ tía hoặc mẹ, gen alen Rb còn lại vẫn thông thường nên tất cả các tế bào soma trong cơ thể trẻ mọi ở chứng trạng dị phù hợp tử về gen Rb lành.

Các tế bào võng mạc của trẻ lúc đầu vẫn thông thường vì chỉ cần có 1 ren Rb lành cũng đủ bảo đảm an toàn chức năng giam giữ sự tăng sinh tế bào. Tuy nhiên, tình trạng dị đúng theo tử về gen Rb lành của tế bào võng mạc dễ bị mất đi do một đột biến new làm bất hoạt gene Rb lành còn sót lại (loss of heterozygosity), khiến sự tăng sinh của tế bào này không còn kiểm soát được, dẫn mang đến u nguyên bào võng mạc.

Trái lại, vào u nguyên bào võng mạc - thể lẻ tẻ, trẻ hình thành nhận đủ 2 gen Rb lành từ cha mẹ. Vị thế, để tạo ra u thì phải có 1 tế bào võng mạc chịu 2 lần đột biến tiếp tục để bất hoạt cả 2 gen alen Rb (mô hình 2 cú đánh của Knudson); vấn đề này ít tài năng xảy ra hơn so với chỉ 1 lần bất chợt biến trong thể di truyền. Như vậy, ren Rb là 1 gen ung thư lặn tuy thế trong u nguyên bào võng mạc - thể di truyền thì “tình trạng dị phù hợp tử làm cho dễ bị u nguyên bào võng mạc” đã được truyền theo phong cách trội - nhiễm sắc thể thường.

2.2. Gene p53

Là một gene ức chế u không giống nằm trên nhiễm dung nhan thể 17. Fan ta ghi nhận tất cả sự bất hoạt cả 2 gen alen p53 trong phần nhiều các một số loại ung thư nghỉ ngơi người.

Khác với ren Rb, ren p53 chỉ được biểu thị khi ADN của tế bào bị tổn thương; hàm lượng protein p53 vào nhân tăng thêm nhanh chóng, giúp tế bào hoàn thành lại ở quy trình tiến độ G1 để có thời gian sửa chữa tổn thương trên ADN. Sau khi sửa trị thành công, tế bào tiếp tục chuyển động tăng sinh bình thường và protein p53 cấp tốc chóng mất tích khỏi nhân vày bị phân hủy. Ngôi trường hợp sửa chữa thay thế thất bại, protein p53 đang kích mê thích sự thêm vào protein Bax với Bak, đồng thời, khắc chế bcl-2. Hiệu quả là tế bào bị xúc tiến đi vào quá trình tự hủy. Như vậy, khi cả 2 gen p53 hồ hết bị bỗng biến bất hoạt, protein p53 không thể giữ được tác dụng bình thường, tế bào dù đang bị tổn yêu thương thì ADN vẫn liên tục tăng sinh và hoàn toàn có thể dẫn mang lại ung thư.


Quá trình tạo nên ung thư

Các tổn thương ADN vẫn liên tiếp xảy ra trong quá trình hoạt động vui chơi của tế bào, một giải pháp tự vạc hoặc vị tác động của những yếu tố môi trường. Tuy nhiên, đa số các thương tổn này đầy đủ được sửa chữa thay thế kịp thời dựa vào vào hoạt động của các gen thay thế sửa chữa ADN sẵn có như gene MSH2, MLH1, PMS1, PMS2, XP,... vì chưng đó, khi các gen này bị thiếu vắng hay bất hoạt thì sẽ làm tăng nguy cơ mở ra ung thư.

Thí dụ: Trong bệnh khô phân bì sắc tố, gồm sự khiếm khuyết về các gen XP. Bởi vậy, tổn thương ADN vì bức xạ rất tím tạo ra không được thay thế sửa chữa kịp thời, người bệnh dễ bị ung thư da hơn tín đồ bình thường.


Gồm 2 đội gen có ảnh hưởng tác động trái ngược nhau:

Gen cửa hàng sự tự bỏ tế bào, tỉ dụ như những gen bad, bax, bak, bim, bid, bik, bok,...Gen khắc chế sự tự bỏ tế bào, ví dụ như gene Bcl-2, Bcl-XL, Bcl-X,...

Các tự dưng biến gây thiếu hụt nhóm gen đầu tiên hoặc có tác dụng tăng biểu lộ của team gen máy hai sẽ khiến cho các tế bào dù là tổn yêu đương ADN vẫn ko tự hủy được, liên tục sống sót cùng tăng sinh, dẫn đến việc hình thành ung thư.

Tóm lại, quá trình cách tân và phát triển tự nhiên của ung thư có 4 bước nối tiếp nhau là đưa dạng ác tính, lớn mạnh u, xâm nhập và di căn. Xét về khía cạnh phân tử, diễn tiến tuần tự từng bước này tương xứng với sự tích lũy những đột biến (xuất hiện tại tự vạc hoặc do ảnh hưởng của môi trường) có tác dụng hoạt hoá những tiền-oncogene, bất hoạt các gen ức chế u, gen cân bằng sự tự diệt tế bào và gen thay thế ADN. Vào sự có mặt mỗi loại ung thư nghỉ ngơi người, mong lượng phải gồm từ 3 mang lại 7 bỗng dưng biến như vậy.

Thí dụ, vào carcinôm con đường đại tràng; fan ta nhận định rằng tổn thương ban đầu bằng sự đưa dạng với tăng sinh tế bào biểu tế bào tuyến tạo thành thành 1 u đường lành tính; u tuyến đường này béo dần và cuối cùng hoá ác, đột nhập tại nơi qua những lớp thành ruột và mang đến di căn. Diễn tiến này tương xứng với sự bất hoạt trước tiên các gen khắc chế u APC và gen sửa chữa thay thế ADN MSH2, tiếp theo là sự hoạt hoá tiền-oncogene ras, rồi đến những đột thay đổi làm thiếu vắng các ren ức chế u khác như DCC, p53 và thêm những gen không giống nữa.

Xem thêm: Push Out Là Gì - Và Cấu Trúc Cụm Từ Push Out Trong Câu Tiếng Anh

Hãy theo dõi trang web: hoidapthutuchaiquan.vn thường xuyên để cập nhật nhiều tin tức hữu ích khác.