Thị Trưởng Là Gì

  -  
*
-Ưu điểm của “chế độ thủ trưởng” là quyền lực được tập trung gần như tuyệt đối vềtay thị trưởng, và vì thế khi tiến hành giải quyết vấn đề thì trách nhiệm củangười đứng đầu là cao nhất, hành động nhanh chóng, khoa học, hiệusuất cao.

Cần "độ mở"

Xây dựng chính quyền đô thị(CQĐT) với TP.HCM là một vấn đề mới, tác động lớn và chưa có tiền lệ. Chính lẽđó, cần có những bước đi thận trọng, chắc chắn, với những nghiên cứu khoahọc và tỉ mỉ, trên cơ sở kế thừa những thành tựu quản lí đô thị từ các mô hìnhkhác nhau trên thế giới.

Bạn đang xem: Thị trưởng là gì

Kẹt xe vẫn đang là một vấn nạn ở TP.HCM. Ảnh: TNO

Như bài học của các nước đitrước, dù kiến lập CQĐT theo kiểu hội đồng thị trưởng (Mayor Parliamentary) là“Chế độ thị trưởng mạnh” hay “Chế độ thị trưởng yếu” thì vấn đề then chốt là ởchỗ: chỉ có chính quyền 2 cấp và sự tách bạch giữa cơ cấu hành chính và cơ cấuquyết nghị (lập pháp). Mà mục đích cuối cùng là tập trung quyền lực và thốngnhất trong điều hành, nâng cao hiệu suất hành chính.

Vì vậy, cần, kiện toàn tổ chức bộmáy vận hành quản lí đô thị theo hướng gọn nhẹ về số lượng, giảm bớt những tầngnấc trung gian, các đầu mối. Một bộ máy cồng kềnh và chồng chéo giữa lĩnh vựclập pháp và hành chính là lực cản lớn cho tiến trình xây dựng và vận hành CQĐT.

Xem thêm: Hướng Dẫn Sử Dụng Tradingview, Toàn Tập Để Phân Tích Biểu Đồ Vàng, Bitcoin V

Nên nhớ rằng các thể chế quản lý của chínhquyền đô thị cũng luôn “vận động” để thích ứng. Như nước Mỹ, từ khi thiếtlập chính quyền đô thị đến nay, họ cũng đã thay đổi nhiều mô thức để thích ứng. Ít nhất đến nay họ cũng đã kinh qua mấyloại mô thức như: Chế độ thị trưởng yếu (The Weak – Mayor Plan); chế độ thịtrưởng mạnh (The Strong – Mayor Plan); chế độ Ủy ban- Ban chấp hành (TheConmission Plan); chế độ Hội đồng – Quản lí (The Council – Manager Plan).

Bên cạnh đó, hệ thống pháp luậtcần phải phải đủ độ “mở” để nâng cao mức độ dân chủ, cho phép các tổ chức chínhtrị-xã hội, tổ chức dân sự, các tổ chức quần chúng và cá nhân tham gia vào quátrình vận hành và quản lí. Nhưng đồng thời cũng “khép” chặt sự lạm quyền, đặcquyền hay chuyên quyền của một số bộ phận, cán bộ, công chức có biểu hiện lệchlạc nhằm trục lợi.

Hệ thống pháp luật và pháp chếcũng cần phân định rạch ròi quyền và nghĩa vụ, lợi ích và trách nhiệm của các tổchức và công dân; giữa Thị trưởng và Hội đồng thị trưởng...

Và cuối cùng, bất luận thế nào,thị dân luôn là chủ thể của một đô thị, là mục tiêu và động lực của quá trìnhphát triển đô thị. Tố chất của thị dân chính là “linh hồn và năng lượng” của mộtđô thị hiện đại. Với một thành phố mà tỉ lệ dân nhập cư chiếm khoảng 30% tổngdân số với thành phần đa dạng về nghề nghiệp, lứa tuổi, tín ngưỡng tôn giáo vàkhoảng 17% dân số nông thôn thì khi xây dựng CQĐT cũng cần đưa ra những biến sốvề tố chất dân số.

Đề rồi từ đó nâng cao ý thức củathị dân về nếp sống văn minh đô thị, ý thức trách nhiệm công dân; nâng cao trìnhđộ dân trí và tố chất thị dân. Một khi người dân chưa ý thức về vai trò, vị trí,trách nhiệm, nghĩa vụ của mình thì tiến trình xây dựng một CQĐT sẽ gặp phảinhững “lực cản” lớn.

Thị trưởng, anh là ai?Thành phố Hồ Chí Minh sẽ xuất hiện vị thị trưởng đầu tiên, còn các đô thị khácthì sao? Mối quan hệ của anh ta trong chính mô hình tổ chức chính quyền mới cũngnhư với Trung ương được giải quyết thế nào?

Thực tiễn của nhiều đô thị trên thế giới cho chúng ta thấy rằng, có hai hìnhthức tổ chức quyền lực lớn. Đó là “chế độ thủ trưởng- thị trưởng” và “chế độ hộiđồng”. Ưu điểm của “chế độ thủ trưởng” là quyền lực được tập trung gần như tuyệt đối vềtay thị trưởng, và vì thế khi tiến hành giải quyết một vấn đề nào đó liên quanđến sự phát triển (thậm chí là vận mệnh của thành phố đó) thì trách nhiệm củangười đứng đầu là cao nhất, hành động nhanh chóng, khoa học, hiệusuất cao. Thế nhưng, vì cá nhân quyết định vấn đề nên cũng có những khuyết điểm thườngthấy: Dựa vào kinh nghiệm cá nhân nên dễ dẫn đến sai lầm, nóng vội, thậm chí dẫnđến sự độc đoán, lạm quyền.

Xem thêm: Kap Là Gì - Please Wait

Ngược lại, ưu điểm của Chế độ hội đồng làtập hợp được tư tưởng, ý chí của Hội đồng, vấn đề được xem xét thấu đáo, chutoàn… Nhưng khuyết điểm là quyền lực bị phân tán dẫn đến quyết định hành độngchậm trễ, hiệu suất công việc thấp, đôi khi là “trống đánh xuôi kèn thổi ngược”.Chính sự “bất thập toàn” này nên về hình thức tổ chức CQĐT, nhiều quốc gia cũngnhư đô thị trên thế giới lựa chọn “biện pháp chiết trung”, nghĩa là trên thực tếlà lựa chọn “chế độ thủ trưởng” nhưng đồng thời đưa ra những qui định về phápluật tương ứng buộc thị trưởng phải tuân theo khi ra một quyết định nào đó cóảnh hưởng đến lợi ích của đại bộ phận cư dân và các chủ thể lợi ích khác. Nghĩa là một phần phải thực hiện theo phương thức “chế độ hội đồng thị trưởng”,xét về bản chất thì đó là kiểu “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách”. Và hơn thếnữa, hành động của thị trưởng cũng không thể nằm ngoài những qui phạm của hiếnpháp và pháp luật của nhà nước sở tại. Không nên ngộ nhận rằng, thị trưởng có quyền quyết định tất cả mọi vấn đề liênquan đến thành phố mà anh ta quản lí bất chấp hiến pháp và pháp luật hiện hành.Ngược lại, tất cả những hành động của thị trưởng mà cụ thể là vi phạm hành chínhvà quyết định hành chính, vi phạm đến hiến pháp và pháp luật hiện hành của Nhànước đều bị truy tố trách nhiệm. Chung qui, thị trưởng không phải là người đứng trên mọi người (hội đồng thịtrưởng và thị dân) mà là người đứng trong, đứng bên mọi người, biết lắng nghenhững ý kiến đóng góp từ thị dân và nhất là của Hội đồng thị trưởng. Điều tiên quyết hơn, thị trưởng không thể đứng ngoài hiến pháp và pháp luật,ngược lại thị trưởng phải tuân thủ tất cả những qui định pháp luật của nhà nước.Tất cả những quyết định của thị trưởng trước tiên phải là hợp hiến, hợp pháp sauđó là hợp với điều kiện hiện hữu của đô thị mà anh quản lí, mà tiên quyết hơn làhợp với lòng dân; phù hợp với nhu cầu phát triển chung của đô thị mà thị trưởngquản lí.Cũng cần lưu ý rằng, một khi mà cách quản lí theo tư duy cũ: Quan liêu, bao cấp,bao biện, óc tiểu nông, bè cánh, vụ lợi…. vẫn còn hiện hữu và “còn đất sống” ởnhiều nơi, nhiều chỗ, thì xây dựng (và chấp nhận) kiểu quản lí thị trưởng cầnđược làm thận trọng. Xây dựng “đề án” thị trưởng phải song song với xây dựng đềán “sửa đổi lối làm việc”, đề án “quản lí đô thị theo tư duy mới”.